المعانى . كتاب غريب الحديث ( كتاب المصافنة ) . كتاب المدخل الى كتاب العين كتاب المصادر . كتاب الجيم . كتاب الشمس و القمر . اخبار اخفش مجاشعى ابو الحسن سعيد بن مسعده ، بردهء بنى مجاشع بن دارم ، از مشاهير نحويان بصره است . از سيبويه آموخته ، و از اصحاب او بشمار مىرفت . . . اخفش از سيبويه سالخورده‌تر ، و تمام آن علمائى را ديده است كه سيبويه ديده بود . اخفش را راهنماى كتاب سيبويه دانند ، زيرا معلوم نيست كسى كتاب سيبويه را بر او خوانده ، و يا سيبويه آن را براى كسى خوانده باشد ؛ ولى همين‌كه وفات يافت ، آن كتاب بر اخفش قرائت گرديد . و خوانندگان آن : ابو عمرو جرمى ، و ابو عثمان مازنى ، و ديگران بودند . اخفش پس از فراء ، در سال دويست و يازده « 1 » درگذشت . بلخى در كتاب فضائل خراسان ، نژاد وى را از خراسان دانسته ، و وفاتش را بسال دويست و پانزده نوشته است ، و نيز اخفش از حماد بن زبرقان كه از بصريان بود روايت مىكرد . و اين كتابها از اوست : كتاب الاوسط فى النحو . كتاب تفسير معانى القرآن . كتاب المقاييس فى النحو ، كتاب الاشتقاق ، كتاب الاربعة . كتاب العروض . كتاب المسائل الكبير . كتاب المسائل الصغير . كتاب القوافى ، كتاب الملوك . كتاب معانى الشعر . كتاب وقف التمام . كتاب الاصوات . كتاب صفات الغنم و الوانها و علاجها و اسنانها . « 2 » اخبار قطرب ابو على محمد بن مستنير ، و بقولى احمد بن محمد ، و حسن بن محمد هم گفته شده ، و اولى صحيح‌تر از سائر اقوال است . وى از سيبويه ، و گروهى از علماء بصره آموخته ، و سخنانش مورد اعتماد بود . قطرب نام حيوان كوچكى است كه هميشه در حركت بوده و ايست ندارد . گويند اين لقب را سيبويه به او داد ، زيرا سحرگاهان بسراغ او مىرفت . روزى به او گفت : تو همان قطرب شب هستى . قطرب آموزگار فرزندان ابو دلف قاسم بن عيسى بود ، و پس از وى حسن « 3 »

--> ( 1 ) ف ( دويست و بيست و يك ) . ( 2 ) ف ( و اسبابها ) . ( 3 ) ف ( الحسين ) .